Pernah menjadi rahsia tersembunyi di hutan hujan Malaysia, cendawan susu harimau (Lignosus rhinocerotis) kini semakin dikenali di seluruh dunia sebagai superfood semula jadi yang disokong sains untuk imuniti, kesihatan paru-paru dan kelegaan keradangan. Tambahan pula, manfaatnya telah dibuktikan melalui penyelidikan moden dengan hasil yang dapat diukur.
Dalam artikel ini, kita akan meneroka apa yang menjadikan cendawan susu harimau begitu unik dan mengapa ia kini menjadi bahan penting dalam perubatan semula jadi moden.
Apa itu Cendawan Susu Harimau?
cendawan susu harimau (Lignosus rhinocerotis) ialah kulat ubatan tradisional yang berasal dari Asia Tenggara, terkenal dalam rawatan masalah pernafasan seperti asma dan batuk kronik. Kajian moden mengesahkan sifatnya yang anti-radang, penguat imun dan antioksidan, menjadikannya makanan berfungsi serta suplemen semula jadi yang bernilai.
Asal Usul, Biologi dan Sejarah Cendawan Susu Harimau
cendawan susu harimau ialah spesies kulat yang unik dengan sejarah budaya dan saintifik yang kaya.
Klasifikasi dan Morfologi
Cendawan ini tergolong dalam kerajaan kulat, diklasifikasikan di bawah divisi Basidiomycota, kelas Agaricomycetes dan famili Polyporaceae, dalam genus Lignosus. Ia terdiri daripada tiga bahagian utama: kepala (pileus), batang (stipe), dan ubi bawah tanah (sklerotium). Bahagian sklerotium ini ialah struktur padat yang menyimpan nutrien dan digunakan secara tradisional untuk tujuan perubatan.
Secara sejarah, Lignosus rhinocerotis (juga dikenali sebagai L. rhinocerus) merupakan spesies yang paling biasa dikaitkan dengan cendawan susu harimau. Namun, kerana bentuk morfologi yang hampir sama antara spesies, istilah ini kini merangkumi beberapa spesies dalam genus Lignosus seperti L. tigris dan L. cameronensis yang ditemui di Malaysia.
Taburan Geografi dan Asal Usul
Cendawan unik ini tumbuh terutamanya di kawasan hutan hujan tropika merentasi Selatan China, Thailand, Malaysia, Indonesia, Filipina dan Papua New Guinea.
Rekod pertama di dunia Barat muncul pada tahun 1664 apabila ejen Eropah mencatatkannya dalam The Diary of John Evelyn di bawah nama Lac tygridis (“susu harimau”), selepas menyaksikan penggunaannya oleh masyarakat tempatan dalam merawat penyakit yang tiada penawar dalam perubatan Eropah ketika itu. Pada tahun 1890, Sir Henry Nicholas Ridley, pengasas industri getah Malaya, turut mendokumentasikan penggunaannya dalam perubatan tradisional tempatan.
Cerita Rakyat dan Penggunaan Tradisional
Nama “cendawan susu harimau” berasal daripada kepercayaan masyarakat Melayu bahawa kulat ini tumbuh di tempat di mana susu harimau betina menitis ketika menyusukan anaknya. Warna putih pada sklerotium menghasilkan cecair seperti susu apabila dihancurkan.
Kaum Orang Asli di Malaysia telah lama menggunakan bahagian ini untuk merawat demam, sakit sendi, keracunan makanan serta sebagai tonik untuk meningkatkan tenaga dan ketangkasan semasa memburu. Kaedah tradisional penyediaannya termasuk menghancurkan atau merebus sklerotium dan mencampurkannya dengan air untuk diminum sebagai tonik.
Manfaat Cendawan Susu Harimau (Disokong Sains)
Bidang penyelidikan yang paling meluas tentang cendawan susu harimau tertumpu kepada potensi terapeutiknya yang luar biasa, khususnya dalam aspek kesihatan pernafasan, keradangan dan sistem imun.
Menyokong Kesihatan Pernafasan dan Melegakan Asma
cendawan susu harimau telah digunakan secara tradisional oleh masyarakat pribumi Asia Tenggara dalam merawat pelbagai penyakit pernafasan termasuk batuk kronik, asma dan sakit tekak. Kajian klinikal moden membuktikan keberkesanan ini dengan ketara.
Dalam ujian klinikal manusia, pengambilan cendawan ini selama tiga bulan menunjukkan peningkatan 27.2% dalam fungsi paru-paru (nisbah FEV1/FVC) serta pengurangan 74% dalam simptom pernafasan. Ia juga menunjukkan kesan bronkodilator, membantu merehatkan saluran udara yang sempit.
Kajian haiwan menunjukkan ekstrak cendawan ini mengurangkan paras Imunoglobulin E (IgE) dan sitokin jenis Th2 (Interleukin-4, -5, -13) serta menghalang kemasukan eosinofil ke dalam paru-paru, iaitu sel utama dalam keradangan asma.
Meningkatkan Imuniti dan Mengurangkan Keradangan
Selain daripada manfaat pernafasan, cendawan susu harimau turut berfungsi sebagai pengawal imun semula jadi. Kajian mendapati ia hampir menggandakan tahap Imunoglobulin A (IgA) selepas tiga bulan, menunjukkan peningkatan imuniti mukosa — barisan pertahanan pertama tubuh terhadap patogen.
Ekstraknya juga menunjukkan kesan anti-radang yang kuat, menurunkan paras Interleukin-1β (IL-1β) sebanyak 55% dan Interleukin-8 (IL-8) sebanyak 41%. Komponen asid linoleik di dalamnya membantu mengawal tindak balas keradangan melalui laluan isyarat biokimia tertentu.
Kesan Antioksidan dan Neuroprotektif
cendawan susu harimau memainkan peranan penting dalam melindungi tubuh daripada tekanan oksidatif. Kajian menunjukkan ia dapat meningkatkan kapasiti antioksidan sebanyak 70% dan mengurangkan tahap malondialdehid (MDA) — penanda kerosakan lipid.
Selain itu, ekstrak akueusnya merangsang pertumbuhan neurit dalam sel saraf, sebanding dengan aktiviti Faktor Pertumbuhan Saraf (NGF). Ini menunjukkan potensi neuroprotektif dan perangsang saraf, membantu mengekalkan fungsi otak dan sistem saraf.
Sifat Anti-Kanser dan Anti-Diabetes
Sejak dahulu, cendawan ini digunakan untuk merawat pelbagai jenis kanser. Kajian moden menunjukkan ekstraknya mempunyai aktiviti antiproliferatif terhadap sel kanser payudara (MCF-7) dan paru-paru (A549) tanpa menjejaskan sel normal.
Dalam bidang metabolik, serbuk kering beku cendawan ini menurunkan paras glukosa darah dan meningkatkan enzim antioksidan utama seperti glutathione (GSH), superoxide dismutase (SOD) dan catalase (CAT), menandakan potensi dalam pengurusan diabetes.
Selain itu, beberapa faedah lain juga menunjukkan aktiviti anti-HIV, anti-penuaan, penyembuhan luka dan anti-mikrob, termasuk kesan terhadap bakteria dan kulat patogen.
Sebatian Aktif dan Nilai Pemakanan Cendawan Susu Harimau
Keberkesanan cendawan susu harimau sebagai ubat dan makanan berfungsi bergantung kepada profil biokimia kompleksnya.
Sebatian Bioaktif Utama
Komponen aktif utama ialah polisakarida dan kompleks polisakarida-protein, khususnya beta-glukan, yang memainkan peranan penting dalam kesan imunomodulator dan anti-tumor. Varieti yang ditanam mengandungi pecahan khas yang dikenali sebagai Rhinoprolycan.
Selain itu, ia juga kaya dengan metabolit sekunder seperti asid linoleik, oktadekana dan 2,3-dihidroksipropil elaidat, serta protein khas seperti lektin dan protein imunomodulator kulat (FIP).
Perbandingan Nilai Pemakanan
Sebagai makanan berfungsi, sklerotium cendawan ini kaya dengan karbohidrat, sederhana dalam protein dan rendah lemak. Kajian menunjukkan bahawa spesies yang ditanam mempunyai hampir dua kali ganda kandungan protein dan nilai tenaga berbanding jenis liar, serta kandungan fenolik dan bahan larut air yang lebih tinggi.
Patutkah Anda Mencuba Cendawan Susu Harimau?
Dengan sejarah penggunaan berabad lamanya dan bukti saintifik moden, cendawan susu harimau menawarkan manfaat luar biasa untuk kesihatan paru-paru, imuniti dan kawalan keradangan. Sama ada untuk penghidap asma, mereka yang ingin meningkatkan imuniti mukosa, atau mencari perlindungan antioksidan, cendawan ini sememangnya berbaloi untuk dipertimbangkan.
Tempat Beli Cendawan Susu Harimau di Malaysia
Tempat terbaik untuk mendapatkan cendawan susu harimau di Malaysia ialah PurelyB, satu-satunya jenama dengan ekstrak TM02-xLr® yang terbukti secara klinikal, 5 kali lebih berkesan daripada serbuk biasa. Setiap sachet membantu menyokong kesihatan paru-paru, imuniti dan kelegaan alahan, dengan rasa semula jadi seperti gula-gula masam.
Soalan Lazim (FAQ)
1. Apakah kegunaan cendawan susu harimau?
cendawan susu harimau digunakan secara tradisional untuk merawat batuk, asma, bronkitis, demam dan alahan. Penyelidikan saintifik mengesahkan manfaatnya termasuk anti-radang, antioksidan dan imunomodulator, serta potensi dalam pengurusan diabetes, kanser dan kesihatan saraf.
2. Adakah cendawan susu harimau selamat diambil setiap hari?
Ya, ia selamat untuk diambil setiap hari. Kajian toksikologi menunjukkan tiada kesan sampingan walaupun pada dos tinggi. Ujian klinikal dengan 600 mg sehari selama tiga bulan tidak menunjukkan kesan buruk.
3. Berapa lama untuk melihat kesan cendawan susu harimau?
Keberkesanan biasanya dapat dilihat selepas pengambilan berterusan selama 8–12 minggu. Kajian menunjukkan peningkatan fungsi paru-paru dan tahap imunoglobulin A (IgA) selepas tempoh ini.
4. Apa yang membezakan cendawan susu harimau PurelyB?
PurelyB menawarkan ekstrak TM02-xLr®, satu-satunya formulasi yang diuji secara klinikal, kaya dengan Rhinoprolycan – sebatian aktif utama. Ia dihasilkan secara makmal untuk kestabilan, keberkesanan tinggi dan rasa semula jadi yang menyenangkan.
